Verduurzaming van appartementsgebouwen – juridisch onzeker

Verduurzaming van appartementsgebouwen – juridisch onzeker

Zonnepanelen op het dak, een warmte-koude-opslaginstallatie in de kelder of een warmtepomp in een gezamenlijke ruimte. Technisch en bouwkundig gezien is verduurzaming van appartementsgebouwen mogelijk. Maar kan het ook juridisch goed geregeld worden, bijvoorbeeld via een opstalrecht?

Dat is in het huidige appartementsrecht een hele opgave, om twee redenen. Eén: in het appartementsrecht gaat het om een eigen soort eigendom, met gemeenschappelijke en privégedeelten. Twee: bij echt goede verduurzaming is product as a service het eigenlijke doel, maar dat model grijpt diep in het eigendomsrecht in. Over beide een nader woord.

Het appartementsrecht

Strenge wettelijke regels gelden voor zowel de besluitvorming als voor de eigendomssituatie.* Ook bestaan er twee ‘groepen’ die wettelijk kunnen of moeten besluiten. Dat zijn enerzijds de Vereniging van Eigenaars (de ‘VvE’), anderzijds alle eigenaars gezamenlijk. Het verschil tussen beide groepen (is voer voor specialisten in het appartementsrecht).

Worden die regels niet of niet goed in acht  genomen, dan ontbreekt mogelijk de juridische basis voor de zonnepanelen, de installatie of het opstalrecht. Een nieuwe eigenaar in een appartement kan de situatie die hij aantreft dan mogelijk en met succes juridisch aanvechten.

Product as a service

Circulariteit is het eigenlijke doel van verduurzaming. ‘Circulair’ betekent: materialen en gebouwen zo lang mogelijk laten meegaan, liefst honderden jaren. Materialen blijven dan in the loop.

Hoe dat uitwerkt in eigendom? De eigenaar van het gebouw betaalt enkel voor het gebruik van de zonnepanelen of een installatie, maar wordt daarvan géén eigenaar (‘product as a service’). Eigenaar blijft de leverancier van de installatie. De leverancier zal daardoor een bedrijfsmodel gaan hanteren dat is gericht op kwalitatief zo lang mogelijk meegaande materialen (zo is de gedachte).

Een circulaire eigendomsverdeling?

Ons huidige recht kent deze circulaire eigendomsverdeling echter niet. Ons recht dateert uit een ‘lineaire economie’; die gaat uit van eenmalig onttrekken van grondstoffen aan de aarde. Materialen worden na gebruik ‘bijgezet’ op de afvalhoop.

Schrijvers stellen veel constructies voor om circulaire verduurzaming mogelijk te maken. Ook deze constructies vereisen echter een sluitende juridische basis – die er momenteel niet lijkt te zijn. De wetgever zou hierin moeten voorzien, zeker met de klimaatdoelen van 2030 en 2050  als horizon.*

Zo is de cirkel in dit blogbericht rond: verduurzaming van appartementsgebouwen – juridisch onzeker, hoewel technisch goed mogelijk. Een goede juridische fundering is naar huidig (appartements-)recht zeer lastig te leggen. Zoals het nu is, doet u er als appartementseigenaar(s) dan ook goed aan om specialistische informatie in te winnen alvorens u tot verduurzaming overgaat.

(Wordt vervolgd).

 

* In het juridische tijdschrift Weekblad voor Privaatrecht, Notariaat en Registratie (WPNR) van oktober 2023 schreef ik drie artikelen over de fundamentele juridische problemen die bestaan bij verduurzaming van appartementsgebouwen. Zie mijn publicaties en Law & Sustainable Business ESL.

1 reactie op “Verduurzaming van appartementsgebouwen – juridisch onzeker”

  1. Pingback: Appartementsgebouwen - een slot op de deur naar verduurzaming - westriklaw.nl

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *